Tiềm năng ứng dụng cây Đào Tiên
trong phát triển sản phẩm sinh học từ nguồn nguyên liệu tự nhiên
—
Cây Đào Tiên (Crescentia cujete L.) là loài cây nhiệt đới có hình thái quả đặc trưng, từ lâu đã được biết đến trong dân gian và một số nghiên cứu về thực vật dược liệu. Trong xu hướng phát triển các sản phẩm có nguồn gốc tự nhiên, việc tìm kiếm và đánh giá các nguồn nguyên liệu thực vật giàu hợp chất sinh học đang trở thành hướng nghiên cứu được quan tâm. Với định hướng khai thác tài nguyên thực vật theo hướng khoa học và bền vững, Viện PROVITECH hiện đang triển khai nghiên cứu bước đầu nhằm đánh giá tiềm năng ứng dụng của cây Đào Tiên, đặc biệt là khả năng thu nhận các hợp chất polyphenol và flavonoid từ quả.
Hình ảnh trái Đào Tiên (Crescentia cujete)
Đào Tiên là loài cây thuộc họ Chùm ớt, thường sinh trưởng ở các vùng nhiệt đới và được trồng tại nhiều địa phương ở Việt Nam như TP. HCM, Đồng Nai, Cần Thơ, An Giang và một số tỉnh miền Tây Nam Bộ. Cây có quả hình cầu với lớp vỏ cứng, bên trong chứa phần thịt quả mềm và nhiều hạt. Trong dân gian, Đào Tiên từng được sử dụng theo nhiều cách khác nhau như dùng phần thịt quả nấu nước uống, ngâm mật ong hoặc chế biến thành thức uống truyền thống. Một số kinh nghiệm dân gian cho rằng quả Đào Tiên có thể hỗ trợ an thần, giảm mệt mỏi, hỗ trợ tiêu hóa và bồi bổ cơ thể. Tuy nhiên, các công dụng này hiện vẫn cần được nghiên cứu và đánh giá thêm dưới góc độ khoa học.
Chính vì những giá trị dân gian đó, cây Đào Tiên đang ngày càng thu hút sự quan tâm của các nghiên cứu khoa học về hợp chất tự nhiên và tiềm năng ứng dụng sinh học. Nhiều nghiên cứu cho thấy các bộ phận như lá, vỏ thân và quả Đào Tiên chứa nhiều hợp chất tự nhiên như polyphenol, flavonoid, saponin, tannin và terpenoid. Trong đó, polyphenol và flavonoid được đặc biệt quan tâm nhờ khả năng chống oxy hóa và tiềm năng ứng dụng trong các sản phẩm sinh học và chăm sóc sức khỏe. Nghiên cứu của Nandita Das và cộng sự (2014)* công bố trên BMC Complementary and Alternative Medicine cũng ghi nhận dịch chiết từ lá Đào Tiên có hàm lượng polyphenol và flavonoid cao, đồng thời thể hiện hoạt tính chống oxy hóa đáng kể, cho thấy đây là nguồn nguyên liệu thực vật giàu hợp chất sinh học tiềm năng. Bên cạnh đó, một số hợp chất flavonoid trong cây cũng được đánh giá có tiềm năng trong nghiên cứu kháng viêm và bảo vệ tế bào.
Hiện nay, Viện PROVITECH đang bước đầu triển khai nghiên cứu liên quan nhằm đánh giá tiềm năng ứng dụng của dịch chiết từ quả Đào Tiên. Các nghiên cứu này được thực hiện theo định hướng chuẩn hóa quy trình và xây dựng cơ sở dữ liệu khoa học phục vụ phát triển sản phẩm trong tương lai. Trong thời gian tới, Viện định hướng tiếp tục mở rộng nghiên cứu chuyên sâu về thành phần hóa học, hoạt tính sinh học, độ an toàn và khả năng ứng dụng của cây Đào Tiên trong các lĩnh vực như chế phẩm sinh học, nguyên liệu chiết xuất tự nhiên và các sản phẩm hỗ trợ chăm sóc sức khỏe. Đây được xem là một trong những hướng nghiên cứu tiềm năng nhằm khai thác hiệu quả nguồn tài nguyên thực vật tự nhiên của Việt Nam theo hướng khoa học, an toàn và bền vững.
*Das, N., Islam, M. E., Jahan, N., Islam, M. S., Khan, A., Islam, M. R., & Parvin, M. S. (2014). Antioxidant activities of ethanol extracts and fractions of Crescentia cujete leaves and stem bark and the involvement of phenolic compounds. BMC Complementary and Alternative Medicine, 14, Article 45. https://doi.org/10.1186/1472-6882-14-45